ภูมิปัญญาไทย

posted on 13 Jan 2009 21:42 by nutcoco

ภูมิปัญญาไทย หมายถึงความรู้ ความสามารถ และทักษะของคนไทย ที่เกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ โดยผ่านการะบวนการเรียนรู้เลือกสรร ปรับปรุง พัฒนา และถ่ายทอดมาเป็นอย่างดี เพื่อใช้ในการแก้ปัญหาและพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยได้อย่างเหมาะสมภูมิปัญญานั้นเกิดมากจากท้องถิ่นเป็นอันแรก จนทำให้เกิดทักษะและความชำนาญ ภูมิปัญญาบางอย่างรับอิทธิพลมาจากต่างชาติโดยอาจนำมาใช้เลย หรือนำมาผสมผสานกับวัฒนธรรมไทยจนเกิดเป็นภูมิปัญญาไทย เพื่อปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับสังคมไทย

 

ตัวอย่างภูมิปัญญาไทยที่มีอิทธิพลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของคนไทย                                         

                               1 .ด้านการเมืองการปกครอง

                              2.ด้านคติความเชื่อ

                               3.ด้านการดำเนินชีวิต

 

ด้านการเมืองการปกครอง

1. ฐานะของสถาบันพระมหากษัตริย์ในสังคมไทย    พระมหากษัตริย์ไทยเป็นศูนย์กลางที่สำคัยที่สุดและสูงสุดของสังคมมีบทบาทสำคัญคิดความรับผิดชอบทั้งต่อการเมืองและสังคม มีรากฐานความคิดมาจากทั้งคัมภีร์ของพระพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ได้แก่ หลัก ทศพิธราชธรรม และหลักจักรวรรดิวัตร 12

 สุโขทัย-เสมือนบิดาปกครองบุตร

• อยุธยา-สมมุติเทพ

• รัตนโกสินทร์-เป็นสมมติเทพแต่อยู่ในฐานะของธรรมราชา

•สมัยปรับปรุงประเทศเข้าสู่ความทันสมัย-เป็นสถาบันที่ก้าวทันโลกนำพาประเทศสู่ความทันสมัยแต่ยังคงเป็นศูนย์กลางของสังคมไทย

• ปัจจุบัน-ดำรงฐานะศูนย์กลางของสังคมไทย ฐานะธรรมราชาเป็นสถาบันที่จรรโลงความสันติสุขให้กับสังคม

2.ระบบการเกณฑ์แรงงาน

ระบบไพร่                          

1.  เพื่อรัฐสามารถควบคุมดูแลประชากรในสังคมให้มีระเบียบได้

2.  รัฐสามารถเรียกใช้แรงงานราษฎรในการทำงานสาธารณะต่างๆยังผลให้อารยธรรมไทยมีความเจริญก้าวหน้า

3.  รัฐสามารถเรียกเกณฑ์ผลผลิต ภาษีอากรต่างๆทำให้รัฐมีความเจริญก้าวหน้าด้านเศรษฐกิจ

4.  ใช้ระบบไพร่ในการดูดกลืนชนต่างชาติ ให้มาอยู่ภายใต้การควบคุมของระบบราชการ

5.  มีประโยชน์ทางการเมืองในการจัดสรรอำนาจและผลประโยชน์ในหมู่ชนชั้นปกครอง

• สุโขทัย-ไพร่

• อยุธยา-กำหนดให้ไพร่ต้องมีการสังกัดมูลนายกำหนดเวลาการเกณฑ์แรงงานเป็นการเข้าเดือนออกเดือน

• ธนบุรี-ริเริ่มการสักเลกไพร่

• รัตนโกสินทร์-ผ่อนคลายการเกณฑ์แรงงานไพร่จนระบบไพร่สิ้นสุดลงสมัย ร.5 เป็นการเกณฑ์ทหารแทน

ด้านคติความเชื่อ

1.คติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

•ด้านโลกทัศน์-มองธรรมชาติตามหลักพระพุทธศาสนา คือ สรรพสิ่งมีเกิด มีดับมีความเสื่อม และมีความเจริญตามลำดับ

• ด้านการเมืองการปกครอง-ขนบธรรมเนียมประเพณีทุกด้าน

• ด้านการศึกษา-ก่อนการปฏิรูบการศึกษาในสมัยร.5พระพุทธศาสนาเป็นแหล่งในการถ่ายทอดความรู้ทั้งด้านการศาสนาและศิลปวิทยาการ

• ด้านภาษาและวรรณคดี-ภาษา ได้แก่ ภาษาบาลีและสันสกฤต  วรรณคดี คือ เนื้อหาของวรรณคดีแสดงความสัมพันธ์ระหว่างวิถีชีวิตของคนไทยกับพระพุทธศาสนาด้านสังคม-วัดดำรงฐานะเป็นศุนย์กลางของชุมชน

2.คติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณ

          คนไทยนับถือผีตั้งแต่ก่อนรับนับถือพระพุทธศาสนาผีแบ่งได้เป็นผีฟ้าอยู่บนสวรรค์ ผีเมืองเป็นผีที่ปกป้องรักษาเมือง ผีบรรพบุรุษของชนเผ่าต่างๆ ผีบ้านเป็นผีบรรพบุรุษของหมู่บ้าน  ผีเรือนเป็นผีที่สิงอยู่ในบ้านเรือนคติดังกล่าวเป็นที่มาของขนบธรรมเนียมประเพณีหรือแบบแผนวิถีชีวิตของคนไทย

 

ด้านการดำเนินชีวิต

1.  การสร้างบ้านแปลงเมือง   การตั้งถิ่นฐานของคนไทยจะเลือกตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ที่เหมาะสมแก่การอาศัย  มีความปลอดภัย มีแหล่งสถานที่ประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อ และสามารถคมนาคมติดต่อกับชุมชนอื่นๆได้

2.  การจัดการระบบน้ำ มีการขุดคูน้ำและแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภค นอกจากเหตุผลด้านการป้องกันข้าศึกแล้วยังเป็นแหล่งอาหารให้กับประชากรในชุมชนอีกด้วยสมัยสุโขทัยมีการนำน้ำ การเก็บกักน้ำไว้ใช้และการจ่ายน้ำเพื่ออุปโภคบริโภค  เรียกว่า ทำนบพระร่วง หรือสรีดภงส์

3.  การรักษาโรคการแพทย์เริ่มมาตั้งแต่สมัยทวารวดี สมัยอยุธยานสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชมีการรวบรวมตำรับยาขึ้นเป็นครั้งแรกและยังคงใช้กันต่อมา  ในสมัย ร.1ได้ทรงปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯและทรงโปรดให้มีการรวบรวมตำรายาจารึกความรู้เรื่องการนวดและให้มีรูปฤาษีดัดตนในบริเวณวัด  สมัยร.2 มีการรวบรวมคัดเลือกตำรายา  สมัยร.3 มีการจัดตั้งโรงเรียนแพทย์แผนโบราณและในสมัยร.5มีการรวบรวมเป็นตำราเวชศาสตร์ฉบับหลวง

4.  การประดิษฐ์เครื่องปั้นดินเผา  มีมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ได้แก่ บ้านเชียง จ.อุดรธานี  สมัยประวัติศาสตร์ในสมัยสุโขทัย มีการทำเครื่องสังคโลก  สีมีทั้งสีเขียวและสีน้ำตาล ซึ่งสีนั้นจะขึ้นอยู่กับฤดูกาลและความชื้นในอากาศแหล่งเครื่องปั้นดินเผาที่มีการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบันได้แก่ด่านเกวียนจ.นครราชสีมา  เกาะเกร็ด จ.นนทบุรี  และสามโคกจ.ปทุมธานี

5.  การประดิษฐ์เครื่องจักสานเป็นการนำวัสดุที่มีอยู่ในทัองถิ่นมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ได้แก่เครื่องจักสานย่านลิเภา ในอดีตนิยมใช้กันในหมู่เจ้านาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมืองนครศรีธรรมราช 

6.  การสร้างเครื่องมือเครื่องใช้จากโลหะ เป็นภูมิปัญญาที่เกิดจากการประยุกต์ใช้แร่ธาตุมาดัดแปลงให้เกิดประโยชน์มีมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยสุโขทัยนำมาสร้างสรรค์งานศิลปกรรมที่แสนงดงามและเป็นเอกลักษณ์สมัยสุโขทัยและสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

 

แนวทางในการนำภูมิปัญญาไทยไปใช้ในการดำเนินชีวิต

1.  ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การดำเนินชีวิต การบริหารจัดการองค์กร และการประกอบอาชีพ

2.  ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธืระหว่างคนกับคนอื่นในสังคม  ได้แก่ จารีต  ขนบธรรมเนียมประเพณี  ศิลปะ นันทนาการ   วรรณกรรม  และการสื่อสารต่างๆ

3.  ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งเหนือธรรมชาติได้แก่ ศาสนา  สิ่งศักดิ์สิทธิ์และความเชื่อ

ภูมิปัญญาไทย เน้นที่เรียบง่าย  พออยู่พอกิน  สามารถพึ่งพาตนเองได้

 

 

การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย

1.  ช่วยกันถ่ายทอดภูมิปัญญาไทย

2.  ประกาศยกย่องเชิดชู  ผู้ทรงภูมิปัญญาไทย

3.  จัดตั้งศูนย์ภูมิปัญญาไทย

4.  จัดตั้งสถาบันภูมิปัญญาไทยแห่งชาติ

5.  จัดตั้งกองทุนส่งเสริมภูมิปัญญาไทย

6.  จัดการด้านการคุ้มครองลิขสิทธิ์

 

edit @ 13 Jan 2009 21:52:45 by KonG

edit @ 18 Jan 2009 15:21:08 by KonG

Comment

Comment:

Tweet

เยี่ยมมากๆๆๆๆ ดีมากกกกกก

#1 By wilaiporn (202.149.25.235) on 2010-02-03 20:22